اکتان بنزین و هر آنچه که باید راجع به آن بدانید!

دسته بندی مطلب: نکات فنی خودرو
نویسنده : حسام اینانلو
  • ۴ شهریور ۱۳۹۹
  • 179
  • 0
  • مدت مطالعه :6 دقیقه

اگر موتورهای ۴ زمانه بنزینی را کمی بشناسید، می‌دانید یکی از این زمان‌ها «تراکم» نام داشت. در حقیقت، زمانی این اتفاق می‎افتاد که پیستون مخلوط بنزین و هوا را به مقدار مشخصی متراکم کند و بعد از اتمام زمان تراکم، این مخلوط با جرقه شمع شعله‌ور شود. نسبت تراکم عددی است که مقدار تراکم را نشان می‌دهد و این نسبت در موتورهای قدیمی ۵ به ۱ و در موتورهای جدیدتر تا ۱۲ به ۱ قابل افزایش است. گرچه، هنگامی که ترکیب سوخت زودتر از زمان لازم محترق شود، موتور اصطلاحا دچار کوبش (Knock) خواهد شد و به آن آسیب وارد می‌شود زمانی که نسبت تراکم را با افزایش توان مقابله سوخت در برابر خودسوزی که در نتیجه متراکم شدن است بالا می‌بریم، قدرت و توان خروجی موتور خودروها نیز زیاد می‌شود. با توربومگ همراه شوید.

تعریف عدد اکتان

این عدد مشخص می‌کند سوخت تا چه مقدار قابلیت متراکم شدن را پیش از خودسوزی دارد. اما این عدد چطور به دست آمده است؟

تعریف عدد اکتان

پالایشگاه‌ها با تصفیه نفت خام، زنجیره‌های هیدروکربن با طول‌های گوناگون تولید می‎کنند که نتیجه ترکیب آن سوخت‌های مختلفی مانند بنزین، گازوئیل و…است. هیدروکربن‌ها ترکیب‌های گوناگونی دارند؛ به عنوان مثال هپتان ۷ اتم کربن و اکتان ۸ اتم کربن دارند و آزمایش‌ها نشان می‌دهد اکتان برخلاف هپتان قابلیت متراکم شدن بسیار زیادی دارد. بنابراین، بنزین با اکتان بالا مقاومت بسیار خوبی در برابر خودسوزی نشان می‌دهد. با توجه به این که دو هیدروکربن هپتان و اکتان از نظر نقطه جوش و تبخیر ویژگی-‌های تقریبا مشابهی دارند، به عنوان یک مبنا برای مقاومت در مقابل خودسوزی سوخت انتخاب شدند و اکتان بنزین با اختصاص دادن عدد ۱۰۰ به اکتان و ۰ به هپتان به دست آمد. بنابراین اگر اکتان بنزین ۷۶ باشد، نسبت ۷۶ اکتان به ۲۴ هپتان دارد. البته باید توجه کنید تولید سوخت با مقدار اکتان بالا هزینه بسیار زیادی دارد و در بنزین به همراه این دو ماده، مواد دیگری استفاده می‌شود که هدف آن‌ها بالا بردن اکتان بنزین است. علاوه بر این، با توجه به کیفیت پایین بنزین در کشورهای مختلف از جمله ایران، برای جلوگیری از آسیب به موتور خودرو در دراز مدت، خرابی حسگر اکسیژن و مشکلات مشابه باید از مکمل بنزین و اکتان بوستر استفاده کرد. استفاده از آن‌ها برای عدد اکتان و کیفیت بنزین را افزایش می‌دهد.

برای خرید آنلاین اکتان بوستر موتول کلیک کنید!

اکتان بوستر موتول

جالب است بدانید تاریخچه استفاده از مکمل بنزین به زمان جنگ جهانی اول بر می‌گردد که فردی به اسم «توماس میجلی» متوجه شد می‌تواند با اضافه کردن تترااتیل سرب به ترکیب بنزین، اکتان آن را به مقدار قابل توجهی افزایش دهد. پس چندین سال استفاده از ترکیب بالا، مشکلات زیست محیطی که سرب به وجود می‌آورد، باعث شد جای آن را ماده‌ای به اسم MTBE بگیرد. البته خود این ماده نیز ممکن است باعث آلودگی آب‌های زیرزمینی شود و در حال حاضر بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته آن را از بنزین حذف می‌کنند. به عنوان مثال کشورهای بزرگ اروپایی و آمریکا به جای آن از اروماتیک‌هایی مانند بنزن، اتانول و تولوئن استفاده می‌کنند.

روش اندازه‌گیری اکتان

عدد اکتان بنزین از دو روش قابل اندازه‌گیری است: روش تحقیقی به اسم RON (Research Octane) و Mon (Motor Octane). تفاوت این دو روش به شرایط و پارامترهایی بر می‌گردد که توسط آن بنزین را مورد آزمایش قرار می‌دهند.

روش اندازه‌گیری اکتان

به عنوان مثال دمای مخلوط سوخت در روش اول ۶۵٫۶ سانتی‌گراد و در روش دوم ۱۴۸٫۹ سانتی‌گراد است و دور موتور نیز فرق دارد و به ترتیب باید ۶۰۰ RPM و ۹۰۰ RPM باشد. نکته‌ای که باید دقت کرد، اختلاف عدد به دست آمده در این دو روش به اسم حساسیت سوخت است. اهمیت این عدد برای اندازه گیری اکتان بنزین بسیار مهم است، چون گاهی یک بنزین به علت وجود افزودنی‌های مختلف در روش RON عدد بالاتری را نشان می‌دهد. در حالی که آزمایش بنزین به روش دوم به علت شرایط سخت‌تر پایین‌تر خواهد بود و در نتیجه بنزین توانایی کمتری برای مقابله با تراکم‌پذیری دارد.

یک راه تشخیص کیفیت بنزین عالی، اختلاف اندک بین نتیجه این دو تست است. متاسفانه، با آن که انتخاب نتیجه آزمایش RON به عنوان یک مبنا برای اکتان بنزین، اشتباه است و حتی ممکن است شرکت‌های نفتی با اضافه کردن افزودنی‌های ارزان تقلب کنند، ولی در اروپا و اکثر کشورها از جمله ایران، همچنان عدد RON مهم تلقی می‌شود. آمریکا تا حد زیادی جلوی تقلب را گرفته با استفاده از فرمول RON+MON)/2) و محاسبه عدد جدیدی به اسم PON (مخفف Pump Octan Number) است. بنابراین عدد اکتان بنزین در جایگاه‌های سوخت این شرکت در مقایسه با سایر کشورهای دنیا پایین‌تر است.

اکتان

همچنین باید اشاره کنیم در روش‌های اندازه گیری اکتان، مواردی مانند دما، ارتفاع از سطح دریا، مقدار رطوبت یا تنظیم دلکو نقش دارند و ممکن است عدد مربوطه را تغییر دهند. به عنوان مثال، اگر این عدد را در مکانی هم سطح دریا اندازه بگیریم و عدد ۸۲ به دست آید و سپس همان خودرو را با همان سوخت به مکانی با ۹۱۵ متر بالاتر از سطح دریا انتقال دهیم (البته با رعایت شرایط مشابه دمایی، رطوبتی و محیط آزمایش)، متوجه خواهیم شد خودسوزی در آن آهسته‌تر انجام می‌شود. بنابراین، عدد اکتان بنزین توسط شرکت تولیدکننده براساس سطح دریا اعلام می‌شود. همچنین در فصل سرما در مقایسه با تابستان به مقدار اکتان کمتری نیاز است و یک سوخت مشابه تحت شرایط مشابه از نظر رطوبت و مکان آزمایش، در زمستان خودسوزی را دیرتر تجربه می‌کند.بنابراین، زمان توزیع بنزین در کشور عدد مورد نظر را در فصل گرما افزایش می‌دهند و در زمستان پایین می‌آورند. موارد دیگری نیز روی این عدد تاثیر می‌گذارند از جمله نسبت تراکم موتور، آوانس و ریتارد دلکو، مقدار کارکرد موتور، نسبت بنزین و هوا در خودروهای فاقد ECU.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *